RECHTBANK VAN 1E AANLEG WINSCHOTEN


Lit: J.G. Kampman, Te-recht in Winschoten. Honderdvijftig jaar rechtspraak in Oost-Groningen (Scheemda, 1988); Deze rechtbank, die eerst in 1933 werd opgeheven, werd wel beschouwd als de grootste en belangrijkste rechtbank in de provincie, buiten de stad Groningen,  omdat ook Reiderland hieronder viel. (Levensbericht Spandaw, in Jaarboek MNL 1857)

NB. Vindplaats Archief, Groninger Archieven, Archief van de rechtbank van eerste aanleg te Winschoten, 1811-1838.

President

SITTER, Willem de; Personalia: NH; ged. Groningen 21-7-1750 - † Midlaren 7-6-1827; zn. van mr. Wolter Reinolt, secretaris en raad Groningen, en Johanna Schultens; tr. 1777 Maria Albertina Johanna de Drews, dr. van Rudolf, raadsheer, en Maria Beerta van Berchuys; zwager van Johan de Drews (rechter Rb Groningen); zoon Willem de Sitter trouwde met dochter van Tammo Adriaan Ten Berge (rechter Rb Groningen) ; Loopbaan: studie rechten Groningen (promotie 1772); 1772 advocaat te Groningen, 1776-nov 1795 lid Hoge Justitiekamer Groningen, 1803-1805 lid Wetgevend Lichaam, sinds jun 1805 rechter of drost jurisdictie Wedde en Westerwoldingerland, bleef tot zijn dood president Rb Winschoten, was in 1811-1813 president conseil général departement Wester-Eems; schreef in november 1813 een gelukwens aan de prins van Oranje namens de Rb (GA, Familiearchief De Sitter, inv.nr.16) Opgave 1810: verklaarde een matig vermogen te bezitten, bestaande uit beleggingen in publiek fondsen; was toen gehuwd en had acht kinderen; Bronnen: NP 6 (1915) 331; Nationaal Archief MJP, 331, 26; MvJ 5022; Elias, Volksrepresentanten, 216

NB. Zijn oudere broer en tevens zwager Albert Johan, studie Groningen 1763 maar niet afgestudeerd, zou een grotere carrière maken als drost van het Woldambt, stadssyndicus, in 1795 lid Comité Revolutionair, lid Nationale Vergadering, drost van beide Oldambten (1803-1811), maar in 1811 vanwege zijn niet-jurist zijn slechts vrederechter worden in het kanton Veendam.

Rechter van instructie

SPANDAW, Hajo Albert; Personalia: * Vries (D) 23-10-1777 - † Groningen 28-10-1855; zn. van Georg Jan, predikant, en Sara Anna Havering Tideman; tr. 1799 Henrica Woortman, dr. van Pieter en Eva Takens; dochter zou trouwen met zoon van Tammo Sijpkens (rechter van instructie Rb Groningen) Loopbaan: studie rechten Groningen (promotie 1799); 1799 advocaat voor Hof van Justitie Groningen, tevens secretaris gericht van Goorecht en Sappemeer, hoofddirecteur Instituut voor Doven en Stommen en directeur Academie van Teken- en Bouwkunst en Zeevaart te Groningen, sinds 1803 secretaris jurisdictie beide Oldambten (tractement ( 2200,-), in 1809 correspondent Koninklijk Instituut van Wetenschappen, Letterkunde en Schoone Kunsten in Holland, na 1812 advocaat en lid Provinciale Staten Groningen, griffier der Staten, 1846 raadsheer Provinciaal Gerechtshof Groningen; was een bekend dichter Opgave 1810: verklaarde dat zijn vermogen bestond uit effecten, die hij van zijn ouders had geërfd en nu bij de reductie van rente nog jaarlijks fl.150,- opbrachten; was toen gehuwd en had vier kinderen; ; Bronnen: NP 4 (1913) 370; NNBW III 1190-1191; Nationaal Archief MJP, 331,16; Jaarboek MNL 1857; Van der Aa, VI onder S, 275;

NB. Neemt in 1812 ontslag en wordt vervangen door Van Iddekinge (zie hierna onder Engelhard) (Keizerlijk Besluit 20-6-1812, Nationaal Archief, Archief Keizerlijk Hof, inv.nr. 19).

Rechter

STAR LICHTENVOORT, Willem Cornelis; Personalia: geb. Kleinemeer; ged. Groningen 14-4-1782 - † Sappemeer 21-7- 1849; zn. van mr. Cornelis, advocaat te Groningen, vrederechter te Hoogezand, en Maria Kock; tr. 1816 Sjoukje Oldersma Heringa, dr. van Volkert Arjens, landeigenaar en ontvanger der florenen te Hemelumer Oldephaert en Noordwolde, en Sjoerdje Wierdina Wiarda; Loopbaan: studie rechten Groningen (promotie 1804); 1804-1810 advocaat te Groningen, tot 1829 rechter rb Winschoten, in 1821 tevens houtvester van het eerste jachtdistrict van de provincie Groningen; 1829 vrederechter, na 1838 kantonrechter te Hoogeveen tot zijn dood; Bronnen: NL 1987, 356; Nationaal Archief MvJ 5022;

WICHERS, Cornelis; Personalia: NH * Groningen 6-10-1750 - † Groningen 8-9-1812; zn. van mr. Johan, hoofdman Hoge Justitiekamer van Stad en Lande, en Johanna Elisabeth Meurs ; tr. 1.1778 Taad Binkes, dr. van mr. Simon en Margaretha Maria Fenema, 2. Groningen 1789 Johanna Catharina Elisabeth van Iddekinge, dr. van Berend, in 1795 burgemeester van Groningen, en Hester Catharina Schultens (zijn oudste dochter uit zijn eerste huwelijk Johanna Elisabeth, huwde met mr. Petrus Wierdsma; uit zijn tweede huwelijk twee zoons: Berend (1790-1876) in 1812 substituut-procureur te Winschoten en later president rb Appingedam, na 1848 president provinciaal gerechtshof Groningen; Thorbeckiaan, en Johan Cornelis (1791-1853) later president rechtbank Appingedam ); Loopbaan: studie rechten Groningen (promotie 1771); advocaat, ontvanger der convooien en licenten te Delfzijl, hoofdman Hoge Justitiekamer van Stad en Lande, in 1810 ambteloos jurist te Groningen, verzoekt in 1812 om met pensioen te mogen gaan. Hierop wordt drie weken na zijn dood op beslist (Brief Minister van Justitie aan Van Maanen, 29-9-1812); Bronnen: NA, Coll. Van Maanen 1900, 46; NNBW X 1196; NP 20 (1931-1932) 347; Kampman, Te-recht in Winschoten, 59;

NB. Na zijn overlijden vervangen door Willem Muntinghe, advocaat (prom. Groningen 1795) (Keizerlijk Besluit 1-1-1813, Nationaal Archief, Archief Keizerlijk Hof, inv.nr. 19) 

Rechter-plaatsvervanger

ENGELHARD, Nicolaus; Personalia: * Groningen 28-9-1769 - † Wedde 4-9-1849, zn van mr. Johan Arnoldus, PG Hof van Justitie te Groningen en syndicus van de Ommelanden, en Tjaakje Jeypes,  tr. Margaretha Elizabeth Catharina Eckringa, dr. van Sixtus Gerhardus, kolonel-ingenieur, en Thalia Wijnhagen; Loopbaan: studie rechten Groningen (promotie 1793); 1791-1795 artilleriemeester van Stad en Lande van Groningen; sedert jun 1803 fiscaal Wedde en Westerwoldingerland, 1811-1812 notaris Winschoten, tevens vrederechter, later kantonrechter tot tenminste 1828; Opgave 1810: verklaarde geen vermogen te bezitten; was toen gehuwd en had geen kinderen; Bronnen: NNBW VIII 477-482; C.J. Polvliet, "Het geslacht Engelhard" in ANF 1891, 234; Nationaal Archief MJP, 331, 26; Hartong, Protocollen, 75;

NB. Werd op 30 augustus 1811 benoemd tot vrederechter te Winschoten en werd vervangen door Van Iddekinge, jurist (Keizerlijk Besluit 9-1-1812, Nationaal Archief, Archief Keizerlijk Hof, inv.nr. 19); Van Iddekinge wordt in 1812 rechter van instructie in de plaats van Spandaw; wordt als rplv. vervangen door U.E. Stheeman (Keizerlijk Besluit 20-6-1812, Nationaal Archief, Archief Keizerlijk Hof, inv.nr. 19).

SWINDEREN, Wicher van; Personalia: * Groningen 13-4-1745 - † Groningen 27-11-1821; zn. van Wicher, secretaris van Groningen, ambtman van Goorecht en Sappemeer, drost van beide Oldambten, burgemeester van Groningen, en Anna Maria Trip; tr. 1. 1774 Octavia Cornelia Susanna von Rheden, dr. van Oncko, heer van Böllinghausen en Eysveld, en Dorothea Helena van Wyckel 2. 1779 Johanna Margaretha de Beveren, dr van Theodorus Veltman de Beveren, predikant, en Anna Elizabeth Adriani; Loopbaan: studie rechten Groningen (prom. 1766), advocaat; 1777 gezworene der stad Groningen, 1795 lid municipaliteit Groningen; bij overlijden gepensioneerd solliciteur-militair; Bronnen: NA 45 (1952) 235-236; RAG, archief van Swinderen; Homines Novi, 108-109;

NB. Nam zijn benoeming niet aan en vervangen door N.J.van Buttinga Wichers, in 1812 notaris te Pekela (Keizerlijk Besluit 9-1-1812, Nationaal Archief, Archief Keizerlijk Hof, inv.nr. 19); deze neemt zijn benoeming niet aan en wordt vervangen door H. Helse (?), advocaat (is dat dezelfde als de Belgische keizerlijk procureur te Hoorn en later Sneek)

SICCAMA, Wiardus; Personalia: noemde zich na 1811 Rengers Hora Siccama; heer van Farmsum, Ten Post en Oosterbroek; * Groningen 14.3.1775 - † Eelde (h. Oosterbroek) 4.12.1849, zn. van Johan, heer van Klinckema en Ennemaborgh, raadsheer Groningen, lid Nationale Vergadering, lid Departementaal Bestuur Groningen, en Egberta Louisa Beckeringh; tr. 1. 1798 Odilia Amelia Rengers, dr. van Duco Gerrold, heer van Farmsum, en Jeanetta Gabriella van Lintelo tot de Marsch; tr. 2 1809 Anna Maria Catharina Modderman, dr. van mr. Tonco, advocaat en raadsheer te Groningen, lid Nationale Vergadering 1795, en Anthonia Forsten; Loopbaan: studie rechten Groningen (promotie 1797); 1806-1810 secretaris jurisdictie Goorecht, 1807-1810 regulateur van het recht van successie in het Goorecht en Sappemeer, 1811-1812 griffier vredegerecht Hoogezand, 1812- 1823 notaris te Hoogezand; grootgrondbezitter; Bronnen: NA 1951, 263; A.C. Fockema-Siccama, De Siccama's (z.pl. 1971), 179-180; GHB 5 (1910) 401-402;

NB. Heeft zijn benoeming niet aangenomen en werd benoemd tot griffier van het vredegerecht van Hoogezand. Vervangen door Munniks, jurist (wrs. Bernardus, (overl. 1826, beroep ontvanger; zn. van hoogleraar medicijnen te Groningen, tr. Maria Venhuizen) (Keizerlijk Besluit 9-1-1812, Nationaal Archief, Archief Keizerlijk Hof, inv.nr. 19)

Keizerlijk procureur

ROELANTS, Jan Benjamin; Personalia: * Gent 5-9-1781 - † Leiden 11-5-1847, zn van Joseph Caspar, en Maria Colette Catherine Duvivier; tr. Groningen 11-11-1813 Margaretha Bouwina Lewe van Middelstum, dr. van mr. Egbert, lid raad prefectuur en maire van Middelstum, na 1813 commissaris-generaal van het departement, en Christina Elisabeth Wolthers; Loopbaan: studie rechten, 1810 advocaat te Gent, 1812 keizerlijk procureur Groningen, 1813-1817 officier van justitie Groningen, 1817-1830 secretaris-inspecteur van de hogeschool te Leuven en van het collegium philosophicum. Vlucht na 1830 naar Noord-Nederland en vestigt zich in Den Haag. Bronnen: Nederlands Adelsboek jrg 87 (1998) 221; Biographie Nationale, tome 19 (Bruxelles 1907) 645-647; Van Boven, "Belgisch Openbaar Ministerie".

NB. Wordt in 1812 overgeplaatst naar Rb Groningen, maar verscheen daarvoor al niet  in Winschoten;  zijn functie wordt waargenomen door de substituut-procureur Van der Hoop (zie hierna); deze wordt in 1812 vervangen door Berend Wichers, advocaat te Winschoten, zn. van Cornelis (zie hiervóór) in 1812 benoemd tot substituut-procureur (zie onder); werd  later president Rb Winschoten (1827-1838) en president Gerechtshof Groningen (1848-1874) (Keizerlijk Besluit 9-1-1812, Nationaal Archief, Archief Keizerlijk Hof, inv.nr. 19 en J.G. Kampman, Te-recht in Winschoten, 79, 81) Merkwaardig is het besluit enige maanden later (Keizerlijk Besluit 20-9-1812, Nationaal Archief, Archief Keizerlijk Hof, inv.nr. 19) waarin de hier te lande onbekende Louis Desfontaines, advocaat, in deze functie benoemd wordt (wrs. vergissing van Parijs). Over de vervangingen voor een keizerlijk procureur heerste derhalve grote verwarring

Substituut procureur

HOOP, Abraham Johan van der; Personalia: NH; * Arnhem 19-1-1775 - † Eesveen gem. Steenwijk (huize De Bult) 3-10-1826; zn. van mr. Jan Nanning, schepen, raad en burgemeester van Arnhem, en Adelgunde Christina Wolthers; tr. Steenwijk 1797 Arnoldina Aleida Maria Thomassen à Thuessink, dr. van David en Elisabeth Maria Baelde (zus van Rudolf Baelde, zie Keizerlijk Gerechthof); Loopbaan: studie rechten Groningen (inschr. 1793); advocaat bij het Hof te Groningen, sedert 1803 fiscaal in de jurisdictie van beide Oldambten, 1815 lid raad Groningen, 1822 burgemeester van Groningen, 1815 lid Provinciale Staten van Groningen; Opgave 1810: verklaarde een matig vermogen te bezitten; was toen gehuwd en had vijf kinderen; in een brief de president van het Hof van Holland, R. Baelde, aan Van Maanen d.d. 24 nov 1810, verklaart deze: "Nog hernieuwe ik mijne sollicitatie voor mijn neev Van der Hoop te Groningen; hij is eenige jaaren fiscaal bij het Oldampt geweest en zoude gaarne weeder aldaar te Groningen geëmploijeert worden; hij is een zeer braav man met vrouw en 5 kinderen in de kracht van zijn leven en te goed en te nuttig om gepasseert te worden"; Bronnen: NP 5 (1914) 221; Nationaal Archief MJP, 331, 17; Nationaal Archief, Coll. Van Maanen 1900, 50;

NB. Heeft zijn benoeming niet aangenomen en werd vervangen door F.I.. Guichart (Keizerlijk Besluit van 9 juli 1811, Nationaal Archief, Archief Keizerlijk Hof, inv.nr. 19). (Frans Isaak Guichart, * Groningen in 1821 64 jaar; 1777-1796 grietman en redger in verschillende rechtstoelen in Groningen; 1785-1795 tevens secretaris en fiscaal van de Ommelanden; 1803-1811 fiscaal van het Westerkwartier; 1811- 1813 subst. proc. rb Winschoten; 1813 rechter rb. Appingedam). Guichart neemt ontslag en in zijn plaats wordt Bernard Wichers benoemd (Keizerlijk Besluit 25-12-1812, Nationaal Archief, Archief Keizerlijk Hof, inv.nr. 19) die niet snel daarna de functie van keizerlijk procureur inneemt.

Griffier

GANDERHEYDEN, Andreas Adriaan; Personalia: * Zaltbommel 16-10-1780 - † Groningen 29-7-1853; zn. van Jasper, procureur, rentmeester en burgemeester van Rossum, wonende te Zaltbommel en Petronella Adriana Mauritz; tr. 1819 Hyelke Muntinghe, dr. van Lodewijk, drost van Wedde en Westerwoldingerland, en Wobbina Brechtina Nauta; Loopbaan: studie rechten Groningen (inschr. 1801); 1806-1811 advocaat te Groningen; 1808-1811 tevens secretaris Zuidbroek, Muntendam en de Meeden; na 1821 griffier Provinciaal Gerechtshof van Groningen; Bronnen: NL 1991, 275. MvJ 5022 Opm. Zoon Jasper Ganderheyden, advocaat en procureur, kantonrechter te Zuidhorn, amateur-schilder. Portret van A.A. Ganderheyden door Th. Bohres, in NP. 1991, 277. Zijn broer was mr. Johan Frederik Mauritz Ganderheyden (1787-1851) bekend advocaat te 's-Hertogenbosch (Jaarboek MNL 1851)

Deze pagina is een onderdeel van de site Rechters in 1811