RECHTBANK VAN 1E AANLEG ASSEN


Lit:  R.H. Alma en W.E. Goelema (red) Rechtspraak in Drenthe (Groningen 1995) Over de familienetwerken in Assen: Buning, Herenbolwerk.

Vindplaats Archief: Drents Archief, Archief van de rechtbank van eerste aanleg te Assen (toegangsnummer 0103)

President

LIER, Johannes Henricus Petrus van; Personalia: * Assen 17-5-1759 - † Assen 9-5-1823; zn. van Johannes van Lier, ontvanger-generaal, en Roelina Johanna Hofstede; tr. Groningen 1782 Anna Sara Clara Gockinga, dr. van Reneke Busch Gockinga en HenriŽtte Johanna Trip; Loopbaan: studie rechten Groningen (promotie 1781); 1781 advocaat, 1788 rentmeester der Domeinen, 1791 raad Hof van Justitie Drenthe, na de revolutie in 1795 ambteloos, 1798 ontvanger der geldheffingen en lid van de Commissie van Onderzoek, 1801 lid van de Commissie ter regeling der Departementale Besturen, 1802 lid van het Departementaal Bestuur tot zijn benoeming in nov 1802 tot raadsheer Departementaal Gerechtshof van Drenthe, in 1807 even onderbroken als lid van de commissie tot organisatie der rechterlijke macht (vermoedelijk bedoeld de presidentencommissie), 1809 burgemeester van Assen (maar nog steeds raadsheer), zou tot zijn dood de functie van president Rb Assen blijven bekleden; Opgave 1810: verklaarde dat zijn vermogen onzeker was vanwege de effecten, beklemtoonde dat hij ad-vitam raad is, voor welke functie hij in 1802 fl.1500,- had betaald; had toen de zorg voor de zonen van zijn overleden broer. Bronnen: Bos, Huizen van stand, 283-284; Nationaal Archief MJP, 331,28; MvJ 5022; Nieuwe Drentse Volksalmanak 1987; Drentse BiografieŽn 3, 110-115 (over vader Johannes van Lier, die vanwege ambtsmisdrijven uit zijn functie werd ontslagen)

Rechter van Instructie

OORTWIJN, Lambert; Personalia: * Westerbork 15-4-1757 - † Assen 11-3-1840; zn. van Harmannus, predikant te Westerbork, en Wilhelmina Haeck; tr. Groningen 1783 Rolina Cornelia Meijer, dr. van Barent en Cornelia Oortwijn (Rolina was derhalve een volle nicht van Lambert Oortwijn); zwager van mr. Cornelis Pothoff, lid Vertegenwoordigend Lichaam en in 1811 vrederechter kanton Dalen; Loopbaan: studie rechten Groningen (promotie 1779); 1779-1791 advocaat in de Landschap Drenthe, sep 1791 lid Hof van Justitie Drenthe (waarvoor f 1500 betaald moest worden), in 1795 ontslag, 1795-1805 schout van Staphorst, Rouveen en IJhorst, sinds dec 1805 procureur-generaal Departementaal Gerechtshof van Drenthe, later president Rb Assen; Opgave 1810: verklaarde een gering vermogen te bezitten; was gehuwd en had drie kinderen; Bronnen: Nationaal Archief MJP, 331,27; MvJ 5022; Spint Arwt'n (1976) 178; Elias, Volksvertegenwoordigers, 183 (zwager Pothoff);

Rechter

ALTING, Menso; Personalia: * Meppel 7-7-1760 - † Brummen  31-10-1831, zn. van Jan en Swana Francina Alting, tr. Steenwijk 1784 Helena Lucia van de Licht, wed. van Jan van Battum (Rotterdam), dr. van Pieter en Johanna Elisabeth Cramer; Loopbaan: studie rechten Groningen (promotie 1782); sinds 1782 advocaat te Drenthe, apr 1782 scholtis van Ruinerwolde voor een bedrag van f 400,- aan het Land, 1791 raad in de Etstoel van Drenthe (recognitie f 1500,-), bij de omwenteling van 1795 uit de functie ontslagen zonder restitutie van de f 1500,-, ambteloos tot 1802, in welk jaar aanstelling tot raad Departementaal Gerechthof Drenthe, ca. 1820 rentenier en verhuisd naar Brummen bij zijn dochter; Opgave 1810: verklaarde een vermogen te bezitten, bestaande uit een eigen woonhuis, enige winkelhuizen te Amsterdam, enig land en nationale obligaties, welk vermogen ingeteerd was tijdens ambteloze periode; was toen gehuwd en had ťťn dochter. Bronnen: Nationaal Archief MJP, 331, 33; 

VOS, Lucas; Personalia: NH; * Nijeveen 6-4-1778 - † Meppel 4-3-1822; zn. van mr. Hendrik, raadsheer, en Rolina Alingh; tr. De Wijk 1815 Aleyda Johanna Nysingh, dr. van Roelof Willem en Anna ten Wolde Loopbaan: studie rechten Groningen (promotie 1798); 1810 advocaat Assen; 1811-1822 notaris Assen; Bronnen: Vorsterman, Voorname Families III 300; Hartong, Protocollen, 265; Geslachtsregister der familie Kijmmell (niet in de handel, 1887) 47-49.

Rechter-plaatsvervanger

GRATAMA, Sibrand; Personalia: NH; * Harlingen 20-5-1784 - † Assen 8-1-1858; zn. van mr. Seerp, hoogleraar rechten Groningen, en Aafke Talma; tr. 1812 Johanna Gesina Oldenhuis Kijmmell, dr. van mr. Lucas en Margaretha Willinge (Johanna was nicht van de griffier Jan Hendrik Willinge, waardoor Gratama dispensatie van  de ongeoorloofde verwantschap moest vragen om zijn post te behouden (NA, Collectie Van Maanen 1900, 45) ; Loopbaan: studie rechten Groningen 1801-1808 (promotie 1808); 1808-1810 advocaat en procureur bij het College van Landdrost en Assessoren te Assen (associeerde zich met J.J.W. van Prehn, zie hieronder), 1810-1818 notaris te Assen, 1811 president Kamer van Notarissen arrondissement Assen, 1818 rechter Rb Assen, 1816-1854 raadslid Assen, 1816-1821 burgemeester Assen, 1818-1819 Statenlid Drenthe, 1824 rechter van instructie, 1832-1838 president, 1838-1858 president Provinciaal Gerechtshof Drenthe; in 1823 oprichter Drentsche Courant; kenner Oud-Drents recht; publicist op het gebied van de rechterlijke organisatie; Opgave 1810: bij Van Maanen aanbevolen door A.J. Duijmaer van Twist, hoogleraar rechten  te Groningen in een brief d.d. 10 nov 1810 Bronnen: NP 27 (1941) 88; NNBW III 492-493; Drentse BiografieŽn I, 63-66; Hartong, Protocollen, 92; Nationaal Archief, Coll. Van Maanen 1900, 45 en 50; Van der Aa, III onder G, 114; J.W. Okken, `Mr. Sibrand Gratama (1784-1858), een Friese pionier in Drenthe'. (onuitgegeven scriptie Hoogezand 1986).

PERIZONIUS WALLER, Rutgerus Personalia: * Amsterdam 16-3-1778 - † Utrecht 15-12-1853; zn. van Herman Waller, lakenkoopman te Amsterdam, en Antonia Johanna Perizonius; tr. 1. Hoogeveen 1801 AriŽsia Johanna van der Velde, dr. van Johannes Petrus en Johanna Cornelia van der Velde 2. 's-Gravenhage 1822 Catharina de Kruyff, wed. van Jacobus Willenburgh, dr. van Dirk en Everarda van der Ende; Loopbaan: studie rechten; in 1810 commissaris te Assen, 1812-1813 burgemeester Assen, na 1813 inspecteur Kadaster in Friesland, in 1838 inspecteur der Belastingen te Leiden, vertrok later naar Utrecht; Bronnen: NP 45 (1959) 342;

WIJCK, Derk van der Personalia: NH; * Markelo (huis Stoevelaar) 9-4-1760 - † Oosterhesselen (huis De Klencke) 9-12-1847; zn. van Jan Hendrik, heer van Stoevelaar, en Maria Brouwer; tr. 1. Laar (graafschap Bentheim) 1784 Martina Theodora Agatha van Inn- en Kniphausen, dr. van Haro Caspar, heer van de Klencke en Oosterhesselen, en Martina Cornelia Jacoba van Heuckelom, 2. Assen 1825 Louise Antonia van der Feltz, dr. van Richard Anton en Teteke Eckringa; Loopbaan: studie rechten Lingen (ingeschreven 1772), Leiden (ingeschreven 1778) en Harderwijk (promotie 1802); 1787 actief patriot, 1788 verbannen buiten Drenthe, woonde toen in Ommen (Elias zegt Coevorden), 1795 representant Drenthe, 1795-1797 lid Eerste Nationale Vergadering, ontvanger 8% heffing, lid Intermediair Administratief Bestuur Drenthe, 1799 raadsheer Departementaal Gerechtshof van de Oude IJssel te Kampen, okt 1802 gepromoveerd in de rechten Harderwijk (kennelijk met de bedoeling om tot lid van de Etstoel te kunnen worden benoemd), okt 1802-1811 lid Etstoel, dec. 1811 rechter Rb Assen, 1817-1822 rechter Rb Assen; Opgave 1810: verklaarde dat zijn vermogen bestond uit effecten en landerijen; was toen weduwnaar en had zeven kinderen. Opgave 1821: Door de president Van Lier wordt in 1821 van hem opgemerkt: "mr. D. van der Wijck, zoo in deszelfs politiek als regterlijk gedrag eenige inconsequentie heeft aan de dag gelegd, waarschijnlijk veroorzaakt door deszelfs excentriquen denkbeelden, onder welk "dat men veelal meer te letten hebben op de billijkheid als op de wet", eene stelling welke den anders eerlijken en onpartijdigen man tot een gevaarlijk regter maakt voor de pleidoieerende parthijen". Bronnen: Van Ette, Onze Volksvertegenwoordigers; Bos, Huizen van Stand, 104; Fluwelen Revolutie in Drenthe; A.L.F.T. van der Wijck, Genealogie van het adelijke geslacht Van der Wijck (den Haag, z.j.); Nationaal Archief MJP, 331,34; Elias, Volksrepresentanten, 259-260; Drentse BiografieŽn, 4, 124-128.

NB. Heeft deze benoeming aanvankelijk niet aangenomen en werd vervangen door J. Linthorst Homan, oud-schepen.(Keizerlijk Besluit van 9 juli 1811, Nationaal Archief, Archief Keizerlijk Hof, inv.nr. 19). (Mr. Johannes Linthorst Homan, raad en landschrijver van Drenthe,* Vries 22-05-1758- † Vries 22-06-1847, zn. van Johannes en Johanna van Rikkinga; tr 1793 te Vries Trijntje Emmen, dr. van Anthony Emmen en Jantje Tijmens)  Linhorst Homan zou zijn benoeming niet aannemen en worden vervangen door Jan Haak Oosting, advocaat (schoonzoon van de president Van Lier (Mr. Jan Haak Oosting, geb. Assen 27 okt. 1749, ovl. Assen 1 dec. 1828; advocaat te Assen en Arnhem, landdagcomparant 1776, ontvanger Generaliteit, lid Etstoel 1786-1798, lid dep. bestuur Overijssel, lid Staten van Drenthe) (Keizerlijk Besluit 1-1-1813, Nationaal Archief, Archief Keizerlijk Hof, inv.nr. 19). 

Keizerlijk procureur

BOULY DE LESDAIN, Alexandre Joseph Personalia: * Valenciennes (Fr.) Loopbaan: studie rechten Ecole de Droit Brussel (promotie 1810); 1810 advocaat te Brussel; 1811 aanvankelijk benoemd als procureur te Ems; 1815 procureur royal te Cambray (Fr.), 1820-1859 president Rb Duinkerken. Bronnen: Van Hille, Frans Bewind, 191, nt. 8 ("Hij heeft dus in de magistratuur gediend gedurende het napoleontische regime, de restauratie, de juli-monarchie, de tweede republiek en het tweede keizerrijk"); Van Hille, Nederlands Bewind, 183; Van Boven, "Belgisch Openbaar Ministerie".

Substituut-procureur

PREHN, Johan Joachim Wilhelm van; Personalia: NH; * Zwolle 10-11-1775 - † Assen 26-1-1826; zn. van Henning Joachim, kolonel-commandant regiment Erfprins, en Wilhelmina van der Sluijs; ongehuwd; Loopbaan: studie rechten Groningen (promotie 1801); 1801-1801 advocaat en procureur bij het College van Landdrost en Assessoren te Assen (associeerde zich met S. Gratama, zie hierboven), 1807 secretaris Commissie van landbouw, vroedschap van Assen, vanaf 1808 advocaat-fiscaal te Assen, na 1813 officier van justitie Rb Assen; Opgave 1821: in 1821 wordt door de procureur-generaal van het Hooggerechtshof over hem opgemerkt: "zeer traag in de behandeling der zaken" Opgave 1810: verklaarde ongehuwd te zijn; Bronnen: NP 31 (1945) 221; Nationaal Archief MJP, 330, nr. 266; MvJ 5022;

Griffier

WILLINGE, Jan Hendrik Personalia: NH * Gieten 17-8-1772 - † Assen 6-12-1813; zn. van Berend Tjassens, predikant te Gieten, en Gezina Nijsingh; tr. 1803 Trijntje Tonckens, dr. van Joachimus Lunsingh Tonckens en Maria Hellenga (Trijntje hertrouwde in 1824 met Warmold Lunsingh Tonckens, advocaat en griffier); Loopbaan: studie rechten Groningen (promotie 1793); 1793-1805 advocaat in de Landschap Drenthe, 1802 advocaat-fiscaal van de drost, jan -nov 1805 procureur-generaal Departementaal Gerechtshof Drenthe, sinds nov 1805 secretaris van dit Hof, bleef tot zijn dood griffier Rb Assen; Opgave 1810: verklaarde een eigen huis, wat landerijen en wat effecten te bezitten, waarvan de opbrengst ontoereikend is om van te leven; was toen gehuwd en had drie kinderen; Bronnen: NP 31 (1945) 381-382; Buning, Herenbolwerk, 108; Nationaal Archief MJP, 331, nr. 31; Stukken Willinge in Drents Archief, Archief Huis Mensinge te Roden;

NB. Na zijn dood opgevolgd door Gustaf Willem van der Feltz, (geb. Dwingeloo, 1806 commies ter secretarie van het Landschapsbestuur, 1811 griffier vredegerecht Assen, 1815 burgemeester Assen).

 Deze pagina is een onderdeel van de site Rechters in 1811